آموزش تعمیر و نگهداری هواپیما دوره ( B1 و B2 )
رشته تعمیر و نگهداری هواپیما
آموزش تعمیر و نگهداری هواپیما ترکیبی از دروس تئوری و عملی در زمینه تعمیر و نگهداری هواپیما میباشد. که به دو رشته مکانیک هواپیما یا (A & P) و الکترونیک هواپیما (Avionic) تقسیم میشود. فرد متقاضی دورهی تعمیر و نگهداری هواپیما باید حداقل 18 سال سن داشته باشد و حداقل دارای مدرک تحصیلی دیپلم باشد. مدت زمان تحصیل در رشته تعمیر و نگهداری هواپیما دو سال است و شامل 2400 ساعت میباشد.
طبق پارت 66 یازا دوره تعمیر و نگهداری هواپیما شامل 50 درصد دروس تئوری (1200 ساعت) و 50 درصد دروس عملی (1200ساعت) و برای متقاضیان دارای مدرک کاردانی و بالاتر شامل 1500 ساعت است. دانشجوی این رشته باید علاقه مند به کارهای فنی باشد و اصطلاحا آچار به دست باشد و توانایی کار طاقت فرسا و محیط کثیف را داشته باشد.
رشته تعمیر و نگهداری هواپیما چیست؟
تعمیر و نگهداری هواپیما رشتهای است که شامل بازرسی، عیبیابی، تعمیر قطعات و نگهداری هواپیما و سیستمهای مربوطه به منظور اطمینان از ایمن بودن و قرارگرفتن در شرایط بهینه کاری هواپیماست.
متخصصان تعمیر و نگهداری هواپبما باید درک کاملی از سیستمهای هواپبما از جمله موتورها، بدنه هواپیما، سیستمهای الکتریکی و هیدرولیک و سایر تجهیزات مرتبط داشته باشند. آنها همچنین باید با مقررات و رویههای ایمنی تعیین شده توسط آژانسهای نظارتی مانند اداره هوانوردی فدرال (FAA) در ایالات متحده و آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا (EASA) آشنا باشند. پرسنل تعمیر و نگهداری هواپیما مسئول انجام بازرسیهای معمول و نگهداری پیشگیرانه و همچنین انجام تعمیرات و عیبیابی هستند.
دوره های تعمیر و نگهداری هواپیما
مراحل آموزش رشته تعمیر و نگهداری هواپیما
شروع مسیر: دوره بیسیک تعمیر و نگهداری هواپیما
اگر هیچ سابقهی کاری و تجربهای در زمینهی تعمیرات هواپیما ندارید، نقطهی شروع شما دورهی بیسیک تعمیر و نگهداری هواپیما است. در این دوره شما با اصول پایه و استانداردهای بینالمللی تعمیر و نگهداری آشنا میشوید و برای ورود حرفهای به این حوزه آماده میشوید.
مدت و ساختار دوره:
- مجموع ساعات دوره: ۲۴۰۰ ساعت
- ۱۲۰۰ ساعت آموزش تئوری در این بخش، با مباحثی مانند:
- اصول آیرودینامیک و سازهی هواپیما
- سیستمهای مختلف هواپیما (سوخت، هیدرولیک، پنوماتیک، فرود، موتور و …)
- قوانین و مقررات هوانوردی و ایمنی
- مبانی الکتریسیته، اویونیک و ابزار دقیق
آشنا میشوید.
- ۱۲۰۰ ساعت آموزش عملی در این بخش، روی قطعات مختلف هواپیما کار میکنید و تجربهی عملی کسب میکنید؛ از جمله:
- باز و بست قطعات
- انجام چکها و بازرسیهای دورهای
- کار با ابزارهای تخصصی تعمیر و نگهداری
- آشنایی با رویههای عملی در محیط تعمیرگاه یا آشیانهی هواپیما
در پایان دوره، شما هم دانش تئوری و هم مهارت عملی لازم برای شرکت در آزمونها را به دست میآورید.
شرکت در آزمونها و دریافت معرفینامه
پس از اتمام دورهی بیسیک، نوبت به شرکت در آزمونهای مربوطه میرسد. این آزمونها معمولاً به صورت تئوری ( چهارگزینهای و تشریحی) عملی هستند و سطح دانش و مهارت شما در زمینهی تعمیر و نگهداری هواپیما را ارزیابی میکنند.
- اگر در آزمونها موفق شوید و نمرهی قبولی کسب کنید،آموزشگاه یا مرکز آموزشی، شما را به سازمان هواپیمایی کشوری معرفی میکند.
- در ادامه، از طرف سازمان، مدرک CR مربوط به صلاحیت شما صادر میشود که اولین گام رسمی برای ورود شما به بازار کار تعمیر و نگهداری هواپیما است.
مسیر کسانی که سابقهی کاری دارند
اگر شما قبلاً در حوزهی تعمیر و نگهداری هواپیما فعالیت داشتهاید و دارای سابقهی کاری هستید، مسیرتان کمی متفاوت است. در این حالت، بهجای گذراندن کامل دورهی بیسیک، میتوانید مستقیماً در آزمونهای مربوطه شرکت کنید؛ بسته به زمینهی تخصصی شما:
آزمونهای اویونیک (Avionics)
اگر زمینهی کاری شما بیشتر در حوزهی اویونیک، تجهیزات الکترونیکی، ابزار دقیق و سیستمهای ناوبری و مخابرات هواپیما بوده است.
آزمونهای مکانیک هواپیما
اگر سابقهی شما بیشتر در زمینهی سازه، سیستمها، موتور و بخشهای مکانیکی هواپیما بوده است.
در صورت قبولی در این آزمونها:
- شما نیز مانند مسیر قبلی، به سازمان هواپیمایی کشوری معرفی میشوید.
- پس از طی مراحل اداری، میتوانید مدرک CR خود را دریافت کنید.این مدرک نشان میدهد که شما صلاحیت تأیید و تحویل یک هواپیما یا قطعهی مربوطه را پس از انجام تعمیرات، طبق مقررات، دارید.
ادامه مسیر و ارتقای شغلی: دورههای تایپ فنی هواپیما
بعد از این که وارد بازار کار شدید و تجربهی اولیه را کسب کردید، برای پیشرفت شغلی و افزایش مسئولیت و درآمد، مرحلهی بعدی شما شرکت در دورههای تایپ فنی هواپیما (Type Rating) است.
این دورهها، مخصوص یک نوع هواپیمای مشخص هستند؛ برای مثال:
- ایرباس A320
- بوئینگ 737
- هواپیمای MD
در دورهی تایپ فنی:
- شما بهصورت تخصصی روی سیستمها، ساختار و رویههای تعمیر و نگهداری همان مدل هواپیما آموزش میبینید.
- یاد میگیرید چطور:
- عیبیابی تخصصی انجام دهید
- تعمیرات اساسی و پیشرفته را روی آن تایپ انجام دهید
- طبق دفترچهها و مدارک فنی همان هواپیما کار کنید
پس از گذراندن دورهی تایپ و قبولی در ارزیابیها:
- مدرک تایپ فنی آن هواپیما برای شما صادر میشود.
- این مدرک، موقعیت شما را در محیط کاری ارتقا میدهد و امکان دریافت مسئولیتهای مهمتر (و معمولاً حقوق بالاتر) را فراهم میکند.
مرکز آموزش دوره تعمیر ونگهداری هواپیما
متقاضیان علاقهمند به رشتههای تعمیر و نگهداری هواپیما و اویونیک ( B1 و B2 ) به دو طریق می توانند تحصیل در این رشته ها را آغاز کنند اول از طریق کنکور سراسری و شرکت در آزمون که در این رشته ها فقط دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری دانشجو می پذیرد. روش دیگری که برای تحصیل این رشته وجود دارد شرکت در دورههای آموزشی تعمیر و نگهداری هواپیما که در آموزشگاه هوانوردی کشور است. این مراکز با مجوز از سازمان هواپیمایی کشور مشغول به فعالیت هستند.
دانشگاه رشته تعمیر و نگهداری هواپیما
دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری یا مرکز آموزش عالی هوانوردی و فرودگاهی کشور با قدمت 80 سال در جایگاه متولی ملی سیاست گذاری آموزش، پژوهش و مشاورههای تخصصی هوانوردی کشور هر ساله در رشتههای مهندسی تعمیر و نگهداری هواپیما ، مهندسی هوانوردی و مراقبت پرواز، مهندسی اویونیک و مهندسی مخابرات هواپیمایی اقدام به جذب دانشجو میکند. همچنین مسئولیت برگزاری دورههای تخصصی، کوتاه مدت، سمینارها، همایشها و سمپوزیومها در این صنعت را برعهده دارد.
یکی دیگر از دانشگاه هایی که البته برای علاقهمندان در بخش نظامی وجود دارد، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری است که آموزش خلبانی، مهندسان پرواز و سایر رشتههای مربوط به نیروی هوایی ارتش را بر عهده دارد. علاقهمندان میتوانند با مراجعه به سایت دانشگاه از زمان ثبت نام و شرایط پذیرش آن مطلع شوند.
دانشگاههای علمی کاربردی، مراکز آموزش نیمهدولتی هستند که با رویکرد توجه بیشتر به آموزش عملی در کنار آموزش تئوری تاسیس شده اند. متقاضیان میتوانند در دو مقطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته در رشته تعمیر و نگهداری هواپیما ادامه تحصیل دهند. این مراکز در سالهای اخیر با توجه به نیازهای روزافزون صنعت هوانوردی به نیروی کار متخصص، رشته های هوانوردی را هم ارائه می دهند.
مدرک دوره تعمیر و نگهداری هواپیما
با توجه به رشد ناوگان هوایی کشور و تاسیس ایرلاینهای جدید و مراکز تعمیر و نگهداری جدید و نیاز کشور به تربیت متخصصان جوان و آموزشهای به روز، سازمان هواپیمایی کشوری به آموزشگاههای تعمیر و نگهداری مجوزی برای برگزاری دورههای پارت 66 طبق قوانین یازا را داده است که میتوان با ثبت نام در آنها و گذراندن دورههای دو ساله مکانیک هواپیما برای مدرک B1 و الکترونیک هواپیما یا اویونیک برای مدرک B2 اقدام نمایند.
در برخی از مراکز آموزش تعمیر و نگهداری برای متقاضیانی که مدرک کارشناسی در رشتههای فنی مهندسی مثل مکانیک، برق، الکترونیک و هوافضا را دارند این امکان وجود دارد که با گذراندن ساعات آموزشی کمتر و تطبیق دروس و واحدهایی که در دانشگاه گذرانده شده و اخذ واحدهایی که برای تخصص هوانوردی و مرتبط با هواپیما و وسایل پرنده است مدرک معادل را دریافت کنند. برای سایر رشتههای مهندسی مثل کامپیوتر، عمران ، صنایع و… هم مطابق با واحدهای مرتبط با این رشتهها میتوان دروس را تطبیق داد.
پس از اتمام دوره آموزش تعمیر و نگهداری هواپیما، دانشجو باید در یک ایرلاین یا مرکز تعمیراتی پارت 145 به مدت دو سال مشغول به کار همراه با آموزش (on the job training) شود. پس از اتمام این مراحل گواهینامه (Certificate) از طرف سازمان هواپیمایی کشوری برای متقاضیان صادر میشود.
معرفی دورههای تعمیر نگهداری هواپیما
بنابر قوانین و مقررات هوانوردی، تعمیرات وسایل پرنده به دو شاخه مکانیک و اویونیک ( دوره B1 و B2 ) تقسیم میگردد که برای هر یک از این شاخهها 6 کار متفاوت قابل انجام میباشد و عبارتند از:
- تعمیر(Repair)
- تعمیراساسی(Overhaul)
- بازرسی(Inspection)
- تعویض قطعه (Replacement)
- تغییرات(Modification)
- رفع عیوب ساده(Defect Rectification)
آکادمی هوانوردی اویواسکای مفتخر است که با بالاترین سطح استاندارد آموزشی دورههای فوق را به صورت تئوری و عملی در کارگاههای فوق پیشرفته ارائه نماید. در این آموزشگاه 5 دوره آموزشی مرتبط با حوزه مهندسی تعمیرات وسایل پرنده برگزار میشود که برای متقاضیان دوره دوساله B1.1 ،B1.2 ،B1.3 ،B2 و دوره 2400 ساعته آموزش بیسیک که شامل 1200 ساعت آموزش تئوری و 1200 ساعت آموزش عملی است.
شرایط ثبت نام دوره تعمیر و نگهداری هواپیما
شرایط عمومی برای ثبت نام دوره تعمیر نگهداری شامل موارد زیر میباشد:
- داشتن حداقل 18 سال تمام
- داشتن حداقل مدرک دیپلم
مدارک مورد نیاز برای ثبت نام
- کپی شناسنامه
- کپی کارت ملی
- کپی آخرین مدرک تحصیلی
- 2 قطعه عکس 3*4
ماژول های دوره تعمیر و نگهداری هواپیما
رشته تعمیر و نگهداری معمولاً شامل مباحث فنی و مهندسی مرتبط با عیبیابی، تعمیر، سرویس و نگهداری قطعات هواپیما است. سرفصلهای این رشته بسته به گرایشهای مختلف ( مکانیک و اویونیک) میتواند متفاوت باشد، اما در حالت کلی شامل موارد زیر است:
| Number | lesson | درس |
| Module1 | Mathematics | ریاضی |
| Module2 | Physics | فیزیک |
| Module3 | Electrical Fundamentals | الکتریک |
| Module4 | Electronic Fundamentals | الکترونیک |
| Module5 | Digital Techniques /Electronic Instrument Systems | مدار منطقی و سیستمهای دیجیتال |
| Module6 | MATERIALS AND HARDWARE | علم مواد |
| Module7 | MAINTENANCE PRACTICES | روش های نگهداری |
| Module8 | BASIC AERODYNAMICS | اصول آیرودینامیک |
| Module9 | HUMAN FACTORS | عوامل انسانی |
| Module10 | AVIATION LEGISLATION | مقررات هوانوردی |
| Module11 | TURBINE AEROPLANE AERODYNAMICS, STRUCTURES AND SYSTEMS | سیستمهای هواپیما(مکانیک) |
| Module12 | HELICOPTER AERODYNAMICS, STRUCTURES AND SYSTEMS | سیستمهای هلیکوپتر |
| Module13 | AIRCRAFT AERODYNAMICS, STRUCTURES AND SYSTEMS | سیستمهای هواپیما(اویونیک) |
| Module14 | PROPULSION | پیشرانه(اویونیک) |
| Module15 | GAS TURBINE ENGINE | موتور توربینی(مکانیک) |
| Module16 | PISTON ENGINE | موتور پیستونی |
| Module17 | PROPELLER | ملخ |
