آموزش خلبانی بانوان در ایران

رشته خلبانی برای خانم‌ها یکی از مسیرهای حرفه‌ای و در دسترس برای علاقه‌مندان به صنعت هوانوردی است و امروزه زنان نیز می‌توانند مانند مردان وارد این حرفه شوند. اگر قصد دارید به یک خلبان زن تبدیل شوید، باید با شرایط خلبان شدن زنان، مراحل آموزش، حداقل سن، مدرک تحصیلی، شرایط پزشکی و حداقل قد موردنیاز آشنا باشید.

برای ورود به دوره‌های آموزش خلبانی نیز نیازی به تحصیل در دانشگاه نیست و متقاضیان می‌توانند با داشتن شرایط لازم، آموزش خود را در یک آموزشگاه خلبانی دارای مجوز آغاز کنند. در ادامه این راهنما، تمام مراحل و شرایط موردنیاز را بررسی می‌کنیم.

شرایط عمومی برای خلبان شدن زنان

علاوه بر علاقه و پشتکار، بانوانی که قصد ورود به رشته خلبانی را دارند باید چند شرط عمومی را داشته باشند. این شرایط برای زنان و مردان یکسان است و توسط آموزشگاه‌های دارای مجوز و مقررات هوانوردی بررسی می‌شود. مهم‌ترین شرایط عبارت‌اند از:

شرایط	توضیحات
حداقل سن	۱۸ سال
مدرک تحصیلی	حداقل دیپلم
معاینات پزشکی	دریافت گواهی سلامت پزشکی هوانوردی
حداقل قد	حداقل ۱۶۵ سانتی‌متر (توضیحات کامل در ادامه مقاله)
مدارک ثبت‌نام	ارائه مدارک هویتی و مدارک موردنیاز آموزشگاه

پس از احراز این شرایط، داوطلب وارد دوره‌های تئوری و عملی شده و پس از موفقیت در آزمون‌ها می‌تواند گواهینامه خلبانی متناسب با دوره آموزشی خود را دریافت کند.

بیشتر بخوانید:  چگونه خلبان هواپیمای مسافربری شویم؟

شرایط جسمانی رشته خلبانی برای خانم ها در ایران

برای ورود به دوره‌های آموزش خلبانی، داوطلبان باید در معاینات پزشکی هوانوردی پذیرفته شوند. هدف این معاینات بررسی توانایی جسمی و ذهنی متقاضی برای انجام پرواز است. مهم‌ترین مواردی که در این ارزیابی بررسی می‌شود عبارت‌اند از:

مورد بررسی	توضیح
سلامت عمومی	نداشتن بیماری‌های مؤثر بر ایمنی پرواز
بینایی	برخورداری از دید مناسب (در برخی موارد با اصلاح بینایی قابل قبول است)
شنوایی	شنوایی طبیعی یا در محدوده استاندارد
قد و تناسب اندام	داشتن BMI در محدوده طبیعی
سلامت روان	تأیید توانایی ذهنی و روانی برای انجام پرواز

مشاهده شرایط آموزش خصوصی خلبانی

قد و وزن خلبان زن

در ارزیابی شرایط جسمانی داوطلبان، قد خلبان زن و وزن خلبان زن از مواردی هستند که در معاینات پزشکی هوانوردی بررسی می‌شوند. برای بسیاری از دوره‌های آموزش خلبانی، قد حدود ۱۶۵ سانتی‌متر برای دسترسی مناسب به کنترل‌های کابین و تجهیزات پرواز، معیار مناسبی محسوب می‌شود.

در مورد وزن خلبان زن، عدد ثابتی به‌عنوان حداقل یا حداکثر وزن وجود ندارد. این معیار بر اساس شاخص توده بدنی (BMI) و تناسب وزن با قد ارزیابی می‌شود. قرار داشتن BMI در محدوده نرمال، در کنار سلامت عمومی و توانایی انجام وظایف پروازی، از معیارهای مهم معاینات پزشکی هوانوردی است.

به همین دلیل، تصمیم‌گیری درباره شرایط جسمانی داوطلب تنها بر اساس وزن انجام نمی‌شود و نتیجه نهایی به ارزیابی کامل پزشکی، تناسب اندام و آمادگی فرد برای انجام فعالیت‌های پروازی بستگی دارد.

حداقل سن برای شروع آموزش رشته خلبانی خانم‌ها

دومین شرط ورود به خلبانی عامل سن است، اگرچه امکان آموزش خلبانی برای نوجوانان هم فراهم می‌باشد. یکی از سوالات مهم علاقه‌مندان خانم برای ورود به این رشته این است که حداقل سن برای شروع آموزش خلبانی چقدر است؟ در واقع حداقل سن برای شروع آموزش رشته خلبانی برای خانم‌ها و آقایان تفاوتی ندارد و معمولاً طبق قوانین سازمان هواپیمایی کشوری، داوطلب باید حداقل ۱۸ سال سن داشته باشد.

داشتن حداقل ۱۸ سال سن به این دلیل الزامی است که فرد از نظر قانونی به سن بلوغ کامل رسیده باشد، مدارک تحصیلی لازم را کسب کرده باشد (حداقل دیپلم)، و از نظر جسمانی و روانی آمادگی لازم برای گذراندن دوره‌های فشرده و پرمسئولیت خلبانی را داشته باشد.

دانشگاه خلبانی برای بانوان در ایران

برای فعالیت به‌عنوان خلبان هواپیمای مسافربری، تحصیل در دانشگاه الزامی نیست. این موضوع برای بانوان و آقایان تفاوتی ندارد. دریافت گواهینامه‌های خلبانی از طریق آموزشگاه‌های مورد تأیید سازمان هواپیمایی کشوری انجام می‌شود و تمامی داوطلبان باید دوره‌های تئوری، آموزش‌های عملی پرواز و آزمون‌های مربوطه را با موفقیت پشت سر بگذارند.

مسیر خلبانی نظامی با خلبانی غیرنظامی تفاوت دارد. افرادی که هدف آن‌ها فعالیت به‌عنوان خلبان جنگنده یا سایر شاخه‌های خلبانی نظامی است، باید از طریق آزمون‌های ورودی و فرآیند پذیرش دانشگاه‌های نظامی وارد این مسیر شوند. بر اساس ضوابط فعلی، این مسیر در ایران برای داوطلبان مرد تعریف شده و پذیرش بانوان در رشته خلبانی نظامی انجام نمی‌شود.

اگر می‌خواهید بدانید کدام دانشگاه‌ها رشته‌های مرتبط با هوانوردی یا خلبانی را ارائه می‌کنند و تفاوت آن‌ها با آموزشگاه‌های خلبانی چیست، مقاله «کدام دانشگاه رشته خلبانی دارد؟» را مطالعه کنید.

بیشتر بخوانید: معرفی رشته هوانوردی

راهنمای انتخاب آموزشگاه خلبانی برای خانم ها

انتخاب آموزشگاه مناسب یکی از مهم‌ترین مراحل در مسیر آموزش رشته خلبانی برای خانم‌ها است. یک آموزشگاه حرفه‌ای، مسیر یادگیری شما را هموارتر می‌کند و کمک می‌کند همه شرایط خلبان شدن زنان را با استانداردهای لازم طی کنید.

در ادامه مهم‌ترین نکات برای انتخاب بهترین آموزشگاه خلبانی را بخوانید:

• مجوزها و اعتبار رسمی آموزشگاه خلبانی

اولین قدم، بررسی مجوزها و تاییدیه‌های رسمی آموزشگاه از سازمان هواپیمایی کشوری یا مراجع معتبر بین‌المللی است. حتماً مطمئن شوید آموزشگاه دارای گواهینامه معتبر است و دوره‌های آن استاندارد هستند.

• تجربه آموزش رشته خلبانی به خانم‌ها

آموزشگاه باید تجربه کافی در آموزش رشته خلبانی برای خانم‌ها داشته باشد و شرایطی مناسب و امن برای آموزش بانوان فراهم کند. داشتن مربیان حرفه‌ای و محیط آموزشی امن و با امکانات مناسب، بسیار مهم است.

• تجهیزات و ناوگان آموزشی

به امکانات آموزشگاه دقت کنید. هواپیماهای آموزشی مدرن، شبیه‌ساز پرواز به‌روز و زیرساخت‌های آموزشی مجهز، تأثیر زیادی در کیفیت یادگیری دارند.

بسیاری از آموزشگاه‌های معتبر، دوره‌های تئوری را به‌صورت ترکیبی (حضوری و آنلاین) برگزار می‌کنند. این موضوع به‌ویژه برای خانم‌هایی که امکان حضور تمام‌وقت در کلاس را ندارند، یک مزیت مهم است.
بخش عملی آموزش خلبانی شامل پرواز با هواپیما و کار با شبیه‌ساز، کاملاً حضوری و تحت نظارت مستقیم مربیان انجام می‌شود.

• شهریه دوره و شرایط پرداخت

شهریه آموزش رشته خلبانی برای خانم‌ها بسته به آموزشگاه، تعداد ساعات پرواز عملی، سطح تجهیزات و خدمات جانبی متفاوت است. بیشتر آموزشگاه‌های معتبر، امکان پرداخت شهریه به‌صورت قسطی را فراهم کرده‌اند تا دانشجویان بدون دغدغه مالی بتوانند مراحل آموزش را طی کنند.

معرفی آموزشگاه خلبانی برای خانم ها و آقایان در ایران

آموزشگاه خلبانی (ATO)، یک مجموعه آموزشی مورد تایید سازمان هواپیمایی کشوری است که دارای کارکنان متخصص، تجهیزات و محیط مناسب برای ارائه خدماتی نظیر آموزش پرواز، آموزش پرواز با سیمولاتور و آموزش دروس تئوری منطبق بر برنامه‌های آموزشی پرواز هواپیما یا هلیکوپتر ارائه می دهد.

مرکز آموزش خلبانی اویواسکای واقع در تهران زیر نظر سازمان هواپیمایی کشور مشغول به فعالیت است. این مرکز به عنوان اولین آکادمی آنلاین در صنعت هوانوردی ایران می‌باشد. این مجموعه با فراهم کردن شرایط برای آموزش آنلاین توانسته است گامی بزرگ در جهت پیشرفت صنعت هوانوردی کشور بردارد. علاقه‌مندان رشته خلبانی می‌توانند از هر کجای ایران بدون در نظر گرفتن فاصله تا مرکز آموزشی و هزینه‌های رفت و آمد در این کلاس‌ها شرکت نمایند.

دوره‌های آموزشی اویواسکای بدون هیچ محدودیتی برای آقایان و بانوان به صورت حضوری، آنلاین و آفلاین تشکیل می‌شود و بانوان علاقه‌مند به هوانوردی می‌توانند در دوره‌های آموزش خلبانی برای بانوان و یا سایر رشته‌های هوانوردی شرکت نمایند و با تلاش و پشتکار خود پا به این عرصه مهیج بگذارند.

برای کسب اطلاعات بیشتر از شرایط ثبت نام آموزش خلبانی برای بانوان و یا درخواست مشاوره رایگان کافی است تا با شماره‌های 02144650633-02144673172 تماس حاصل نمایید. همچنین می‌توانید نظرات و دیدگاه خود را در انتهای این مقاله برای ما ارسال نمایید.

بیشتر بخوانید: شرایط خلبان شدن در ایران

شرایط خلبان شدن زنان و اهمیت زبان انگلیسی در موفقیت شغلی

یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی که در مسیر آموزش رشته خلبانی برای خانم‌ها باید به آن توجه شود، تسلط به زبان انگلیسی است. یادگیری این مهارت برای بانوانی که قصد دارند وارد دنیای پرواز شوند، کاملاً ضروری بوده و بخشی جدانشدنی از شرایط خلبان شدن زنان محسوب می‌شود.

برای بسیاری از داوطلبان خانم که علاقه‌مند به خلبانی هستند اما تسلط کافی به زبان انگلیسی ندارند، جای نگرانی نیست. در آموزشگاه خلبانی اویواسکای، دوره‌های آموزش زبان انگلیسی تخصصی هوانوردی به‌صورت همزمان با دوره‌های خلبانی برگزار می‌شود. این دوره‌ها کمک می‌کند تا زبان انگلیسی مورد نیاز خلبانی را گام‌به‌گام یاد بگیرید و با آمادگی کامل در مسیر پرواز حرفه‌ای قدم بردارید.

بر اساس اعلام سازمان ICAO تمامی افراد از قبیل خدمه پرواز تا خلبان ها و کنترل کننده های ترافیک هوایی باید دارای سطح مناسبی از دانش زبان انگلیسی باشند. متقاضیان بایستی در طول دوره آموزش و قبل از گرفتن گواهینامه خلبانی، مهارت زبان هوانوردی خود را تا سطح مشخص شده (LEVEL4) ایکائو افزایش دهند.

بررسی موانع خلبان شدن زنان در ایران

با وجود پیشرفت‌های زیادی که در سال‌های اخیر برای حضور زنان در صنعت هوانوردی اتفاق افتاده، هنوز هم موانعی وجود دارد که خانم‌ها را برای ورود و ادامه مسیر در  با چالش‌هایی روبه‌رو می‌کند. شناخت این موانع به علاقه‌مندان کمک می‌کند با آمادگی بیشتر وارد مسیر آموزش شوند

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در دهه‌های اخیر، هنوز هم زنان در مسیر دستیابی به جایگاه‌های حرفه‌ای در صنعت هوانوردی با چالش‌ها و موانع متعددی روبه‌رو هستند. شناخت این موانع کمک می‌کند تا بانوان علاقه‌مند با آمادگی و برنامه‌ریزی دقیق‌تری وارد این مسیر شوند و شرایط خلبان شدن زنان را بهتر مدیریت کنند.

در ادامه مهم‌ترین موانع حضور زنان در شغل خلبانی  را بررسی می‌کنیم:

1. دیدگاه‌های فرهنگی: برخی خانواده‌ها و جامعه هنوز پذیرای خلبان شدن زنان نیستند.
2. محدودیت فرصت‌های شغلی: فرصت‌های کاری برای خلبانان زن محدودتر از مردان است.
3. شرایط جسمی و پزشکی: تست‌های پزشکی سخت‌گیرانه برای برخی زنان چالش‌برانگیز است.
4. هزینه‌های بالا: شهریه‌های زیاد برای بسیاری از زنان مانع اصلی است.
5. نبود حمایت دولتی: قوانین مشخصی برای حمایت از زنان خلبان وجود ندارد.

علیرغم محدودیت‌های ذکر شده در بالا می‌توان به این موضوع هم اشاره کرد که خلبانان زن، به دلیل داشتن دقت بالا و مدیریت خوب از بهترین خلبانان شاغل در ایرلاین‌ها و حتی جزو بهترین اساتید برای آموزش خلبانی هستند. این ویژگی‌های زنان در واقع مزیت بزرگی است که می‌تواند عامل موثری برای حضور بانوان در این عرصه باشد.

تاریخچه زنان در صنعت هوانوردی

زنان از همان آغاز سفرهای هوایی و زمانی که هواپیماها، هلی‌کوپترها و سفرهای فضایی توسعه یافتند، در هوانوردی شرکت داشتند. در گذشته زنان خلبان “آویاتریس” نیز نامیده می‌شدند. از سال 1908 زنان با هواپیمای موتوردار پرواز می کردند. قبل از سال 1970، اکثر آنها به کار خصوصی یا در نقش‌های پشتیبانی در صنعت هوانوردی محدود بودند. ولی اولین زنی که در صنعت هوانوردی تاریخ ساز شد کسی نبود جز کاترین رایت.

هنگامی که برادران رایت برای اولین بار در سال1903 پرواز کردند، قصدشان اثبات این بود که انسان‌ها هم می‌توانند پرواز کنند. ولی محور اصلی پیشرفتشان خواهرشان کاترین بود. این قهرمان برجسته هوانوردی مدیریت تجارت شرکت برادرانش را برعهده گرفت و آن ها را قادر ساخت تا هواپیمایشان را تکمیل کنند.

کاترین رایت اولین خلبان زن در تاریخ هوانوردی

کاترین رایت نقش مهمی در صنعت هوانوردی اولیه ایالات متحده داشت. خواهر کوچکتر ویلبر و ارویل رایت، مخترعان اولین هواپیما،او نماینده کلیدی در شرکت رایت بود. رایت که در 19 اوت 1874 در دیتون، اوهایو به دنیا آمد، از سن 15 سالگی پس از مرگ مادرش سوزان کورنر رایت، به عنوان مراقب اصلی خانواده خود عمل کرد.

کاترین باهوش و قاطع بود، او در سال 1898 از کالج مترقی اوبرلین فارغ التحصیل شد و خیلی زود به عنوان معلم دبیرستان شروع به کار کرد. رایت شخصیتی قوی داشت و به برادرانش حمایت و توصیه های عملی بی دریغ ارائه می کرد. او در طول آزمایشات و سفرهای آنها؛ به برقراری ارتباطات، نوشتن و پشتیبانی از عملیات پرواز آزمایشی آنها پرداخت.

در سال 1909، او برادرانش را برای به دست آوردن بودجه و ارتقای فروش به اروپا همراهی کرد. در طول این نمایشگاه‌ها کاترین به عنوان نماینده شرکت رایت فعالیت می کرد. به زودی، او و برادرانش به عنوان افراد مشهور در اروپا شناخته شدند. جایی که به او نشان لژیون افتخار، بالاترین نشان شایستگی فرانسوی اعطا شد. در سال 1912، پس از درگذشت ویلبر، کاترین جانشین او در شرکت شد تا اینکه شرکت در سال 1915 توسط ارویل فروخته شد.

اولین خلبان زن در ایران

اکرم منفرد آریا (زادهٔ ۱۳۲۵، تهران) نویسنده و خلبان هواپیماهای گلایدر و تک و دو موتوره ایرانی است. اکرم منفرد آریا در سال ۱۹۴۶ میلادی در تهران متولّد شد. او اولین خلبان زن ایرانی است. در سال ۱۳۵۳ (۱۹۷۴) و در حالی که ازدواج کرده بود آموزش رشته خلبانی برای بانوان را ادامه داد که منجر به تغییر زندگی اش از یک زن خانه‌دار به اولین خلبان زن ایرانی شد.

این به خودی خود قابل توجه بود چرا که منفرد آریا در آن زمان مادر پنج فرزند دو تا یازده ساله بود. وی آموزش خلبانی خود را در هواپیماهای گلایدر (Engineless) آغاز کرد. پس از دریافت مدرک خود از مدرسه خلبانی دوشان‌تپه کار خود را در مدرسه خلبانی قلعه مرغی در جهت شروع پرواز انواع مختلف هواپیماهای تک و دو موتوره ادامه داد.

بعد از این که آموزش‌های خود را به‌طور کامل با موفقیت به پایان رساند دومین مدرک خود را دریافت کرد. وی تا قبل از شروع انقلاب ۱۳۵۷ به پرواز خود ادامه داد. به استثنای شاهزاده فاطمه پهلوی او زنی بود که برای دریافت  گواهینامه خلبانی در ایران تلاش کرده‌است.
در سال ۱۹۷۴ در حالی که متأهّل و دارای ۵ فرزند بود، شروع به آموزش خلبانی در باشگاه سلطنتی حمل و نقل هوایی کرد. او در پایگاه دوشان‌تپه به دانش آموزانی که مایل به یادگیری رشتهٔ خلبانی بودند درس می‌داد.
پس از دریافت مجوّز خلبانی با هواپیماهای گلایدر، او در اکتبر همان سال به پایگاه پرواز قلعه مرغی به منظور یادگیری دروس مربوط به هواپیماهای تک و دو موتوره، رفت. او آموزش رشته خلبانی خود را با سسنا۱۷۲ شروع کرد و تنها با ۱۴ ساعت پرواز موفّق شد که اوّلین پرواز انفرادی خود را انجام دهد.
مراحل بعدی آموزش او شامل پرواز در شب و پرواز برای مسافت‌های طولانی به تعدادی از شهرها مانند تبریز، کرمانشاه، اهواز، اصفهان، و رشت بود. او در طی ۴ سال پرواز خود، ۵۰ ساعت به صورت انفرادی و ۱۵۰ ساعت به همراه مربی اش در شب و روز پرواز کرد.
علاوه بر این او در ادامهٔ مراحل عملی آموزش رشته خلبانی بانوان، درس‌هایی با عناوین: علم مربوط به حرکت اجسام در گازها وهوا، موتور، ابزار دقیق، هواشناسی، ناوبری و زبان انگلیسی را آموخت. پس از اخذ گواهینامه‌های خلبانی خود، او دو کاری را که مایل به انجام دادن آن‌ها است ارائه می‌دهد: یکی به عنوان مربی پرواز در باشگاه سلطنتی حمل و نقل هوایی و دیگری به عنوان خلبان برای هواپیماهای دو موتوره در خطوط هوایی Air-Asseman.

اما او به هر حال قادر به دنبال کردن حرفه خود و یا آموزش بیشتر در این زمینه با توجه به انقلاب در ایران نبود. بعدها در سال ۱۹۸۹ و در حالی که در سوئد زندگی می‌کند، درس‌های پرواز خود را همراه با درس‌های تئوری‌اش در مدرسه حمل و نقل در Bromma ادامه می‌دهد و در استکهلم مجوز سوئدی خود را دریافت می‌کند.

تعداد خلبان زن در ایران

حدود 20 خلبان خانم فعال در کشور داریم. البته خانم‌های خلبانی هستند که پرواز نمی‌کنند و تنها به آموزش مشغولند که تعدادشان زیاد است و آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد.

اولین خلبان های خانم در صنعت هوانوردی

در این قسمت به معرفی اولین زنانی که در طول تاریخ موفق به پرواز شدند می‌پردازیم.

اولین زن خلبان (غیررسمی)

1910 – Baroness Raymonde de Laroche: first woman to receive a
:pilot’s license (in France)

اولین زنی که گواهینامه خلبانی را دریافت کرد

1911 – Harriet Quimby – first American female licenced pilot and
first woman to fly across the English Channel in 1912

اولین زن خلبان آمریکایی دارای گواهینامه که در سال 1912 از کانال مانش عبور کرد.

1912 – Amelie Hedwig Beese: first woman to patent an aircraft
design

اولین زنی که در جنگ پرواز کرد.

1921 – Bessie Coleman: first African American female pilot

اولین زن خلبان بدلکار

1932 – Amelia Earhart: first woman to fly solo about 14,000 feet
and the first woman to fly solo across the Atlantic Ocean

اولین زن که به صورت سولو (انفرادی) پرواز کرد

اولین زنی که به صورت سولو در ارتفاع 14000 پا پرواز کرد و اولین زن که به صورت سولو از اقیانوس اطلس عبور کرد.

1934 – Marina Mikhailovna Raskova: first woman to teach at a
military flight academy

اولین زن خلبان هلی کوپتر

1939 – Willa Brown: first female African American commercial pilot

اولین زن آمریکایی-آفریقایی خلبان تجاری

1953 – Jacqueline Cochran: first woman to break the sound
barrier

اولین زن که به صورت سولو در سراسر جهان پرواز کرد.

1981 – Ensign Mary Crawford: first female naval flight officer

اولین زنی که با جت خطوط هوایی مافوق صوت پرواز کرد.

1995 – Lt. Col. Eileen Marie Collins: first female pilot in the U.S
space shuttle programme

نتیجه گیری در مورد آموزش رشته خلبانی برای خانم ها

آموزش رشته خلبانی برای خانم‌ها در ایران، هرچند چالش‌های خاص خودش را دارد، اما هر سال تعداد بیشتری از زنان با پشتکار و علاقه قدم در این مسیر می‌گذارند. امروز امکانات آموزشی و آگاهی خانواده‌ها نسبت به حضور زنان در صنعت هوانوردی نسبت به گذشته بسیار بیشتر شده و بسیاری از موانع ذهنی و فرهنگی در حال کمرنگ شدن است. اگر شما هم به پرواز علاقه‌مندید، بدانید که با تلاش، برنامه‌ریزی و انتخاب آموزشگاه معتبر می‌توانید به عنوان یک خلبان زن در آسمان بدرخشید و الهام‌بخش دیگران باشید. هیچ مانعی نمی‌تواند جلوی اراده شما را بگیرد؛ فقط کافیست قدم اول را محکم بردارید!